Skip to main content Skip to search
07 May 2014
10 min 55 sec
Rating
0
No votes yet
Video Overview

A man from Chame describes the legends of two kings according to the history of his region.

Transcript search
0 of 0
  • SAB
    ta taŋpu taŋpu ɦjul
    उहिले उहिले एउटा गाउँ (थियो)।
    Long long ago, there was a village.
  • SAB
    leŋa tø tʃik taŋ me tʃik
    माथि एउटा गाउँ र तल एउटा गाउँ ।
    There was a village on the top of the hill and one below.
  • SAB
    tø kola ʈukume me kola ʈuku me
    माथिकोको बच्चा थिएन, तलको पनि बच्चा थिएन ।
    The person on the top did not have a child, and neither the did the
  • SAB
    khuŋ bərkilə dhene ɦjulniki bərkhilə tʃho tʃhimpu tʃik jøkere
    उनीहरूको माझमा अनि दुईओटा गाउँको माझमा ठूलो तलाउ (पोखरी) थियो रे।
    They say that there was a big pond in the middle of their village.
  • SAB
    tʃho kola ʃubu ʈhu ɦjõ
    त्यो तलाउमा (बच्चानभएका मानिस) शरिर नुहाउन आए।
    People without children went there to take a bathe.
  • SAB
    dhene ɲikarəla ʃjamlə nikarala ʈuku ketʃe ɦjoba dʒhuʃuŋ
    अनि दुबैलाई पछि दुवैलाई बच्चा जन्मिने भएको भयो।
    Later both of the two people from the two villages will give birth to
  • SAB
    dhene ʈuku ketʃe jøka ləmu dhene
    अनि वच्चा जन्मिनेवाला भएकोमा अनि
    As they were about to give birth to children,
  • SAB
    ʃula dhene bhidza kena tʃiklə bhidza tʃiklə bhomo keʃuŋ nena
    जसलाई अनि छोरा जन्मे एउटालाई छोरा एउटालाई छोरी जन्मेमा जन्म्यो भने
    Whoever gives birth to sons, or if one gives birth to a son and
  • SAB
    phidzako dhene makpalə bhomolə makpa terke lapti tʃhø du
    छोरा चाहिँ अनि ज्वाईं छोरीलाई घरज्याईँ भनेर निर्णय (कबुल) गरे।
    Tthenn they decided that the son will remain in wife's parental house.
  • SAB
    dhene jane dhene ʃjamla dhene
    अनि हुन्छ भनेर अनि पछि अनि
    And they said, 'Okay'.
  • SAB
    liŋka ɲjakola liŋkar tjo kola bhidza ke
    माथिल्लो पट्टिकको गाउँमा चाहिँ छोरा जन्म्यो।
    Later the one from the upper village had a son.
  • SAB
    liŋkər me kola bhomo ke
    तल पट्टिको गाउँमा छोरी जन्मी।
    A daughter was born for the man from the lower village.
  • SAB
    dhene ʃjamlə kho bhidza lo tʃɯʈuk dʒhuŋ gjalamu dhene nama terko
    अनि पछि उसको छोरा सोह्र वर्ष भएको बेला अनि बुहारी दिनु ज्वाइँमा
    As his son turned sixteen years old, he should become a son-in-law
  • SAB
    ŋe tilə ŋelə tʃhjo təm ʃja
    भनेर पहिले नै कवुल गरेको थियो।
    He had promised it earlier.
  • SAB
    ʃamlə lo tɯʈuk sumbəraŋ dhene tʃhaŋbəraŋ makpa ter ɦoŋ makpa ter
    पछि पछि सोह्र पुरा भएर अनि पुगेर घरज्वाईँ (अनि) घरज्वाईँ
    When he turned sixteen years old, it was time to become the
  • SAB
    ɖho kja ləmu dhene
    जाने बेलामा अनि
    It was time to become dependent
  • SAB
    ŋjamalə jokpu ɲi dzaŋ
    माथिबाट दुईजना नोकर पठायो।
    The king sent two servants from up from the upper village.
  • SAB
    bhidzako təbulə kəl jjokpu ɲi tʃaŋ
    छोराचाहिँ घोडामा चढाएर दुईटा नोकर सहित पठाए।
    The son was on the back of a horse and was sent along with two
  • SAB
    dhene apaki dhene
    अनि बाबुले अनि
    The father then said,
  • SAB
    khe tabu ʃun
    तिमी घोडा चढ।
    'You ride the horse'.
  • SAB
    thanka tʃhumbulə təbu ʃun təbulə matʃi tʃe
    ठूलो सम्मो ठाउँमा घोडा चढ, घोडा देखि नडराउनु।
    Ride the horse. Don't be scared of the horse.
  • SAB
    dhene
    अनि,
    Then,
  • SAB
    wakəl dʒhikpi tʃhulə makal
    तलपट्टिको डरलाग्दो पानिमा नतर्नु ।
    Don't cross the river from the lower part of the stream.
  • SAB
    phə ɦi phu re
    (तिमी) बाउको छोरा हौ।
    You are the son of the father.
  • SAB
    dhaŋ dhəriŋ dʏŋka re
    हिजो आज त्यौङ्का हो।
    The season is Tynkya.
  • SAB
    tʃhulə ghalna tʃhuki kja kere
    खोला तर्‍यौ भने खोलाले बगाउँछ।
    If you wade, the stream will sweep you.
  • SAB
  • SAB
    phja miŋʃjal dhene phjage tʃhaŋ jøbəre
    फ्याउरोजस्तै जनावर नाम गरेको अनि फ्याको गुँड छ।
    There was a space nest of an animal-like fox Phya.
  • SAB
    neʃuŋ ŋenə dhene ta ɦutiko
    भन्नेनै हो भने अनि वाण त्यो चाहिँ
    If I say the truth, the arrow in particular,
  • SAB
    phjako ɦoktoŋ naŋla ʃuna ʃuʃuŋ nena tako ɦala kherti dukpu nuŋkere
    फ्या चाहिँ प्वाल भित्र पस्यो भने तिर चाहिँ उता लगेर दुख पाउँछ।
    If fox enters the hole, the arrow will be with him and we will suffer
  • SAB
    ta maghjaptʃe
    तिर नहान्नु।
    Don't shoot arrow.
  • SAB
    ŋeləraŋ apaki lappare
    पहिले नै बाबु चाहिँले भनेको थियो।
    It was said by the father earlier.
  • SAB
    dhene ʃjamla ja neti ʃuŋ
    अनि पछि हुन्छ भनेर गयो।
    Saying 'okay', he went.
  • SAB
    dhene dhuru masine thanka tʃhumpu dhu lo
    अनि यहाँ त्यसैले समथर मैदान छ रे।
    There was plain land, they said.
  • SAB
    təbu masʏnna masiraŋ kẽ ninke
    घोडा नचढी उनीहरूले मान्दै मानेनन्।
    They did not agree to go without riding the horses.
  • SAB
    khe ninke khuŋ ɲi təbu ʃʏn ʃʏn ɦjaŋ ləp
    के मान्थे उनी दुईजनाले, घोडा चढ कि चढ भने।
    How did they agree? They insisted on riding the horses.
  • SAB
    tabu ʃʏn
    घोडा चढ्यो।
    He got onto a horse.
  • SAB
    tabuki tapti maʃi tʃe dʒhuŋ
    घोडाले पछारेर झण्डै मरेन।
    He nearly died as the horse threw him.
  • SAB
    tʃhulə mekalba təbu ʃʏndi tʃhulə ghalke ŋedi minendi
    पानीमा नतरेर घोडा चढेर पानी तार्ने भनेर नमानेर
    Instead of crossing the stream, and not agreeing to cross the stream,
  • SAB
    tʃhulə ghal nedi mininke
    खोलामा तर भन्दा मानेनौ।
    We did not agree to cross the stream.
  • SAB
    ghjalbu ʃu tʃhumpu
    तिमी त राजा बलिया राजा हौ।
    You are the king.
  • SAB
    khe ghjalpu bidzha re
    तिमी राजाको छोरा हौ।
    You are prince (king's son).
  • SAB
    ʃu tʃhumpu jøʈe
    तिमी बलिया हौला।
    You might be strong.
  • SAB
    tʃhu ghaldi tʃhuki kjadi bhe sitʃe tʃebəre
    पानि तर्दा पानिले बगाएर धन्दैले मर्न लाग्यो।
    He nearly died as the stream nearly swept him away.
  • SAB
    ɦone ʃjamlə ɦjaŋ ʃjamlə
    त्यस पछि अनि पछि
    Later, then
  • SAB
    phjalə ta ghjap ləp du
    फ्या लाई तिर हान भन्यो।
    He shot an arrow to the rabbit.
  • SAB
    ta meghjap nena minin kar kar taŋdi da ghjap du
    तिर नहान्ने भनेर नमानेर कर (कर) लगाएर तिर हानेछ।
    He did not agree to shoot an arrow, and insisting, he shot an arrow.
  • SAB
    ta ghjapti dhe phjakolə ta ghjapti phjako ɦoktoŋ naŋlə ʃudi ta lip
    तिर हानेर त्यो फ्याउरालाई तिर हानेर फ्याउरा चाहिँ प्वाल भित्र पसेर
    After shooting an arrow to the rabbit, the rabbit took the arrow with
  • SAB
    dhene tako ta ta
    अनि तिर चाहिँ (तिर तिर)
    As for the arrow,
  • SAB
    ʃerki tʃhʏn jøbəre
    तिरको अगाडिको चुच्चोमा हुने तिखो चिज सुनको थियो रे।
    the point of the arrow was of gold
  • SAB
    dhene naŋlə ɖhokja ləmu dhene khuŋ ŋilə ʃuŋ ləpti
    अनि (प्वाल) भित्र जाने बेलामा अनि दुईजनालाई जाउ भन्यो।
    In order to go into the furrow, the prince told two men to go into
  • SAB
    khuŋ ɲi ɖho minin
    उनीहरू दुईजना जान मानेनन्।
  • SAB
    khe ghjalbu bhidza
    तिमी राजाको छोरा।
    You, the son of the king.
  • SAB
    khe ʃubu bholbhu jøʈo
    तिम्रो शरिर कमलो होला।
    Your body might be soft.
  • SAB
    kheraŋ ʃuʃuŋ
    तिमी पस्न जाउ।
    You may enter.
  • SAB
    khe ɖhona tharoŋ
    तिमी गए छिर्छौ।
    You can go.
  • SAB
    neni thar meo nini ʈaŋbu bhidza
    हामी छिर्दैनौङ , हामी त गरिवको छोरा हौं।
    We can't go in. We are children of the poor.
  • SAB
    ʃe tʃe me
    खाने (कुरा) छैन।
    There is nothing to eat.
  • SAB
    thuŋ tʃe me
    पिउने कुरा छैन।
    There is nothing to drink.
  • SAB
    ʃubo ʂanti tʃi lo
    शरिर सारो (छ) के रे ?
    You have a small body.
  • SAB
    ʂanti jø
    साह्रो छ।
    My body is small.
  • SAB
    thar ghatrak ghutruk tʃe thar mjo
    (शरिर घत्राक घुत्रुक नमिलेको भए) भित्र छिर्दैन।
    Since our body is hard, it can't go in.
  • SAB
    kho ŋaŋ ʃubəraŋ khuŋ ɲi wane ɦjala dhene
    ऊ भित्र पसेपछि उ दुई जना तलबाट अनि
    After he has entered, the two of them went down,
  • SAB
    khuŋ ɲiki me tʃo dhubataŋ ɦwane ɦjalə
    तल बाट आगो सल्काएर धुँवा छोड्यो।
    They burnt fire and let the smoke come.
  • SAB
    ta dhuba taŋ sadi naŋlə
    भित्र धुवाँ छोडेर
    Burning the fire,
  • SAB
    dhuba taŋ
    धुँवा छोड्यो।
    they caused the smoke.
  • SAB
    kho naŋlə usuptaŋte ʃi tʃe tʃe
    उ भित्र निस्सासिएर मर्नै लाग्यो।
    Having been suffocated, he was about to die inside.
  • SAB
    ʃi tʃe tʃhebəraŋ ŋa
    मर्नै लागे पछि म
    As he was about to die, he said,
  • SAB
    dhene ŋa ŋa lə aba terkeki ta ta jø
    अनि म म चाहिँ बाले दिएको तिर (तिर) छ।
    I have an arrow given to me by my father.
  • SAB
    takko ŋalə moko
    तिर चाहिँ मलाई चाहिँदैन।
    I don't need the arrow at all.
  • SAB
    khiraŋlə tertʃhu
    तिमीहरूलाई दिन्छु।
    I will give the arrow to you.
  • SAB
    khi dhupa mataŋro tʃelaŋ
    तपाईंहरूले धुँवा नछोडिदिनुस्।
    Please don't let the smoke come.
  • SAB
    ɦjãŋ dhene phelam dhupa tʃhe ro taŋ
    अझै अनि फेरी धुवाँ झन ठूलो छोडे।
    Again, they burnt the greater smoke to them.
  • SAB
    ŋa apa terkeki təbu təbu jø
    मलाई बाबाले दिएको घोडा छ।
    He said, "I have a horse given to me by my father."
  • SAB
    təbu khiraŋja ʃʏn ŋa ʃʏn moko
    घोडा तपाईहरूले चढनुस्, मैले चढ्नु पर्दैन।
    Please ride the horse, I will not ride.
  • SAB
    ŋa miʃʏn kheraŋja ʃʏn lapti
    म चढदिन तिमीहरू चढ भनेर
    I will not ride, you ride instead,
  • SAB
    ɦotʃəraŋ ŋeti phelam me tʃhero
    त्यतिमा भनेर फेरि ठूलो आगो बाले।
    They again burnt the big fire.
  • SAB
    taŋti kəru ɲinke miɲinbə re
    कहाँ मान्ने मानेनन्।
    How could they obey ? They didn't obey.
  • SAB
    ɦone ʃjamlə kho ghonke ghoela jø
    त्यस पछि उसको लगाउने लुगा थियो।
    Then he had clothes to wear.
  • SAB
    ŋa ghoela ŋa ghoela ghatʃe ɦjobuko khila tertʃjo
    मेरो लुगा मेरो लुगा भएभरको लुगा तिमीहरूलाई दिन्छु।
    He said, 'I will give you clothes of mine'.
  • SAB
    dhene khi ghoela ŋa ghoentʃu
    अनि तिमीहरूको लुगा मैले लगाउँछु।
    And then I will wear your clothes.
  • SAB
    dhuba mataŋro tʃe ləpti ɦjaŋ mininti dhupa taŋ
    फेरि धुवाँ नछोडिदिनुस् भनेर फेरि नमानेर धुवाँ छोडे।
    Again, he said, 'Don't let the smoke burn', but he let it burn.'
  • SAB
    dhene dhene madʒhuŋna ŋa ghjalpu ghjalpu khi tʃe ghjalpu ŋa
    अनि अनि नभए म राजा, राजा तिमी गर (होउ), राजा म
    And then otherwie, you become the king.
  • SAB
    ghjalpu ŋa ʈaŋbu dʒe tʃo lapti lappa re
    म राजा गरिव बनौंला, गर भनेर भन्यो।
    I (the king) will become a poor man..
  • SAB
    dhene dhi ʃjamlə dhene jaja ne
    अनि पछि आखिरमा पछि हुन्छ हुन्छ भने।
    And then they said, 'okay, okay'.
  • SAB
    dhene ʃjamlə dhupako meko ʃe
    त्यस पछि धुँवा आएको निभाए।
    And then they extinguished the fire.
  • SAB
    kho phila thʏn khu tʃe
    उ वाहिर बल्ल बल्ल निस्क्यो।
    He came out with difficulty,finally.
  • SAB
    maʃi tʃetʃuŋ
    धन्दैले मरेन।
    He nearly died.
  • SAB
    dhene phila thʏn ɦoŋ
    अनि बाहिर निस्क्यो।
    And then he came out.
  • SAB
    dhene khuŋ ɲiko tabu ʃʏn
    अनि उनीहरू दुई जना घोडा चढे।
    And then both of them got on the horse.
  • SAB
    khoko təbu ʈhi tʃeti ʃuŋbə re
    उ चाहिँ घोडा तानेर गरेर गयो।
    He in particular traveled by pulling the horse.
  • SAB
    ghoelako khuŋ ɲi ghʏn
    लुगा पनि उनी दुईजनाले लगाए।
    Both of them put on the clothes.
  • SAB
    ta ko khuŋ tao khuŋ kher tʃeʃuŋ
    तिर पनि उनीहरूले बोकेर गए।
    They also carried the arrow.
  • SAB
    dhene malip tʃela ŋjalə kholə tsaŋ
    अलि नपुग्दै पहिले उसलाई पठाए।
    Then, they sent him there.
  • SAB
    taŋbu
    परापूर्व कालमा
    Long long ago,
  • SAB
    taŋpu ŋelə ghjalpulə bhidza tʃik maname
    पहिला पहिला राजाको छोरा एउटा मात्र थियो, अरू थिएनन्।
    long ago, the king had only one son, and there was nobody else.
  • SAB
    dhanta ni bhidza ɲi ghjalbu ɲi ʈhuŋ du lap o
    अहिले त छोरा दुईटा, राजा दुईटा जन्मिनु भएको छ भन है।
    Now there are two sons. They said, "Tell us that there are two
  • SAB
    kedu ne o nedi khola ŋela tsaŋpa re
    जन्मेको छ भनेर उसलाई अगाडी पठायो।
    Saying 'two sons were born', they sent him forward.
  • SAB
    dhene ghjalbu ghortsala lep kho dhene
    अनि राजाको आगनमा पुग्यो।
    Then he reached the king's yard.
  • SAB
    kho dhene ke kjapti taŋbu ghjalbu tʃik manani dhanda ghjalbu ʈhuŋ du
    उ त्यहाँबाट चिच्याएर पहिले एउटा राजा थिए, अहिले दुईटा राजा जन्मिनु
    Then he said shouting, 'First, there was a king, now two kings have
  • SAB
    khoki dhene ghjalbu ɲi tu lapti wane ke tempə re
    उसले अनि दुईटा राजा छन् भनेर तलबाट आवाज आवाज निकाल्यो।
    Again, he siad, 'He shouted saying that there are two sons of the
  • SAB
    ɦwane njane mala dhene
    तलबाट, माथि बाट तल अनि।
    From below, and from above,
  • SAB
    ɦwa kolə ʃjamlə bhomo ɲi ke du
    तल पनि पछि दुईटा छोरी जन्मेछन्।
    Two daughters were also born below (on the other side).
  • SAB
    bhomo ʃum dʒhuŋ du
    तीन ओटा छोरी भएछन्।
    There were three daughters.
  • SAB
    bhomo ʃum naŋlə atʃitʃheʃoko atʃitsheʃjoko ɦonti ni
    तीन ओटा छोरी मध्ये ठूली दिदी आएर
    After the eldest of the three daughters,
  • SAB
    tʃju laŋ ɦoŋ ba ketsere
    पानी लिन आएकि रहिछन्।
    She had come to fetch water.
  • SAB
    ɦoŋ te dhene kho lamlə ghu te
    आएर अनि उ चाहिँ बाटोमा पर्खेर बस्यो।
    Having come, he sat on the road waiting.
  • SAB
    lamla kudi phidza ʈaŋ ʈaŋ laŋ de ɦala lam meter
    बाटोमा पर्खेर छोरा मान्छे ठिङ्ग्रीङ् उभिएर (केटीलाई जानलाई) बाटो दिएन।
    As the man stood on the road aimlessly, he did not let the girls go.
  • SAB
    khola dhokri ghjapə re
    उसले एक लात हानी (केटालाई)।
    He gave the boy a kick.
  • SAB
    korsa ɦjona kortiʃuŋ korsa mena ghom diʃuŋ
    घुम्ने ठाउँ भए घुमेर जाउ, घुम्ने ठाउँ नभए नाघेर जाउ।
    He said, "If you have a road going round me, go that way, otherwise,
  • SAB
    ʃu ghorke ghomdi menʈo ba lapti
    को घुम्ने, नाघेरै नगईकन भनेर
    Who will jump? She said.
  • SAB
    dhene kho tʃhu kher dhene
    अनि उसले पानी बोक्यो अनि,
    Then he carried the water
  • SAB
    tʃhu kher ɦõ tʃhuko kharke lə ʃupi ketʃə re
    पानि लिएर आयो, पानि चाहिँ मुखमा परेको रहेछ।
    He came carrying the water. The water had fallen into his mouth.
  • SAB
    adzi adzi tʃhu ŋaki kharkilə ʃuʃuŋ ʃimʈho
    दिदी दिदी पानी मेरो मुखमा पस्यो, (आहा) क्या मिठो।
    Sister, sister, the water fell in my mouth, oh ! how sweet !
  • SAB
    ŋeti lə ŋa thuŋke ki
    भनेर मैले पिउँ कि
    Saying, "Shall I drink it ?"
  • SAB
    ɦjak thui ŋetilə ŋa pøke laptilə lapəre
    हाक थुई भनेर मैले पोखुँ भनेर भनेछ।
    Sneezing(at the same time he spilled water on the ground.
  • SAB
    dhene khe ɦak thui laptilə philə juk
    अनि तिमीले बाहिर फाल भनेर बाहिर फाल।
    He threw the water outside.
  • SAB
    enʈe laptilə ɦone philə jukpa re
    यसो भनेर त्यहाँ बाट फाल्यो।
    He threw water outside from there.
  • SAB
    ɦjaŋ atʃi bərmako ɦoŋ ɦjaŋ atʃi bərmako ɦoŋ atʃi bərmako atʃi
    फेरि माहिली दिदि आएर फेरि माहिली दिदि आएर फेरि माहिली दिदि(लाई उसले)
    As the second sister arrived, he said the same thing.
  • SAB
    tʃuŋsoko bhomo tʃuŋsoko ɦoŋdi tʃuŋsoko dhene ta
    कान्छी छोरी, कान्छी छोरी आएर, कान्छी छोरी आएर अब
    Then the younger sister came.
  • SAB
    khe ɦjala laŋ ʈhaŋ ʈhaŋlə ɦjalə laŋ
    तिंमी माथि उठ, ठिङ्ठीङ् माथि उठ (उभिय)।
    You stand upright, you stand upright.
  • SAB
    ɦjalə laŋdi
    माथि उभिएर
    Having stood there,
  • SAB
    ŋa ni ta ʃetʃeme thuŋ tʃeme
    म चाहिँ अव खानेकुरा पनि छैन, पिउने कुरा पनि छैन।
    Now I do not have food to eat, neither do I have things to drink.
  • SAB
    laŋ moko du
    म उठ्न सक्दिन।
    I can't stand.
  • SAB
    ta kheraŋ korsa jøna kortiʃuŋ kosa mena ghomdiʃuŋ
    अव तिमी घुम्ने ठाउँ भए घुमेर जाउ, घुम्ने ठाउँ नभए नाघेर जाउ।
    He said, "If there is a place go round me, you go that way.
  • SAB
    ghəru dʒhuŋge khe ghəru ghəru ɖhokəe la
    कहाँ हुन्छ र नाघेर कहाँ जाने ?
    How can I go by jumping ? To where ?
  • SAB
    korti ʃuŋbə re
    घुमेर गई।
    She went by going around.
  • SAB
    ɦjaŋ tʃhu laŋdi ɦjalə ɦoŋkja tʃhuko malə pø
    फेरि पानि लिएर माथि आउँदा पानी तल पोखि।
    She spilled the water as she came up by carrying the water.
  • SAB
    tʃhar tʃhar tʃe kho kharkilə ʃu
    पानी तप तप चुह्यो, उसको मुखमा पर्‍यो।
    The water dripped and fell in his mouth.
  • SAB
    nani tʃhukoni ŋaki kahrkila ʃuʃuŋ
    नानि तिम्रो पानी मेरो मुखमा पर्‍यो। (केटाले भन्यो)
    Dear one, the water you spilled into my mouth.
  • SAB
    ŋage ʃimʈhok nekeki ɦak thui ne ke lapti laptila
    मलाई मिठो भन्ने कि हाकथुई (नमिठो) भन्ने भन्ने भनेर (केटाले भन्यौ)।
    The boy said, "Shall I call it sweet or shall I sneeze?"
  • SAB
    ʃimʈhok lə thuŋ nedilə lapti ʃimʈhok neti thuŋpə re
    मिठो किसिमले पिउ भनेर भनी, मिठो भनेर (केटाले) पिएछ।
    She said, "Drink the water tastily".
  • SAB
    ɲjaləʃuŋ dhene
    माथि गयो ।
    He went up.
  • SAB
    khuŋ ʃeme dhe ghjalpu ʃuŋpuko
    अर्को उनीहरू अनि तीनजना राजाहरू
    Next, they, the three kings
  • SAB
    khuŋ ʃumko ŋjalə ʃuŋ
    उनीहरू तीनजना माथि गए।
    the three of them went up.
  • SAB
    ʃuimalə ɦoŋ dhene khuŋ ghjalbu ɲibuko ɦjalə kher
    स्वागत गर्न आए र दुई जना राजा माथि लग्यो।
    They came to welcome them and took both of the kinds up.
  • SAB
    dhene ʃuŋ
    अनि गए।
    They went.
  • SAB
    kho ko ʈaŋbu dzhe
    उ चाहिँ गरिव (पाराले) बस्यो (गर्‍यो)।
    As he was poor, he sat there.
  • SAB
    khuŋ ɲiko ghjalbu dzhe
    उनीहरू दुईजना राजा भए।
    Both of them became the king.
  • SAB
    dhene atʃi tʃhjako tʃhja ɲilə ɦodi tʃe
    अनि ठूला दिदी ठूला दुईजना(को जोडीमिल्यो) गर्‍यो।
    Then there was a perfect matching between sisters .
  • SAB
    ɦotitʃelə dhai jokpu ɲiko ɦotitʃe
    त्यो गर्‍यो, दुईजनालाई गर्‍यो।
    This happened, and they did it for both of them..
  • SAB
    dhene khoko ʈaŋbu tʃeti dhe
    अनि उ आफू चाहिँ गरिव बनेर बस्यो अनि।
    As for him, he sat there pretending to be a poor man.
  • SAB
    kho luk tʃhø ʃuŋ
    उ चाहिँ भेडा चराउन गयो।
    He went grazing sheep.
  • SAB
    luk tʃhø ʃuŋ
    भेडा चराउन गयो।
    He went to graze sheep.
  • SAB
    dhei tʃokʈa ɦjaŋ atʃi tʃhøʃokko lup tʃhø ʃuŋ
    अघि जस्तै फेरि ठूली दिदी चाहिँ भेडा चराउन गई।
    Just like before, the eldest daughter went to graze sheep.
  • SAB
    kho ɦjoŋ luk tʃhø ʃuŋ
    उ सँग भेडा चराउन गई।
    She went to graze the sheep.
  • SAB
    ɦulə ʃuŋdi jani
    उता गएर अनि
    Having gone there, then,
  • SAB
    luk tʃhø ʃuŋ dhene
    भेडा चराउन गई अनि
    she went to graze sheep, and then
  • SAB
    thaŋ tʃhe ŋjal te
    थकाई लागेर सुत्यो।
    He slept having been very tired.
  • SAB
    adziko ʃik ɖhu laptilə ʃik ɖhupi kei tʃa re
    दिदी चाहिँलाइ जुम्रा टिपिदेउ भनेर अनि जुम्रा टिपि दिएछ।
    As he was asked to pick the lions, she picked the lice from the
  • SAB
    dhene kho mi tʃju ʃorti
    अनि उ(सको) आँशु झर्‍यो।
    Then the tears rolled down from his eyes.
  • SAB
    dha kho dhene
    अव उ(सले) अनि
    Now, he said,
  • SAB
    lu laŋ bə re
    गीत गायो।
    He sang a song.
  • SAB
    ŋa talo lu laŋtʃi mudzuŋ
    म यो साल गीत गाउन मिल्दैन।
    (I should not sing this year).
  • SAB
    sene lu laŋtʃe ɦjota lu jø
    नत्र गित गाउने गाउनलाई गित थियो।
    I had a song to sing if I have to.
  • SAB
    kjolu jøbəre
    दुखमा गाउने गीत छ।
    I have a song while singing in sad time.
  • SAB
    dhene kho dʒhuiko ɦau lə dhenʈe tʃe ti
    अनि उसको बुद्दि चाहिँ पहिलेको त (यसरी घटना घट्यो) भनेर
    Then, his mind, it happened.
  • SAB
    ra tʃø ɖhoekja ləmu tai dhene
    बाख्रा चराउन जाँदा खेरि अघि अनि
    While grazing the goats,
  • SAB
    kholə tukpu taŋke ki rikako thuŋpi ke tʃə re
    उसलाई दुख दिएको बन देखेको (त्यही) कुरा हो।
    He was told that he was suffering from what he got in the forest he
  • SAB
    thuŋ bəraŋ dhene jok pølla ghjursa hauti riti mare
    देखेर अनि नोकर राजा राजा भएको पहाड, उ त्यो चाहिँ हैन ?
    He said, "Is that the forest where the servant became the king ?"
  • SAB
    jok pɯlla ghjursa hauti riti mare
    राजा भएको पहाड, उ त्यो चाहिँ हैन ?
    Isn't that the forest where the servant became the king ?
  • SAB
    bhidza ghjurpa ɖhosa hau ti riti mare
    छोरा परिवर्तन भएको पहाड, उ त्यो चाहिँ हैन ?
    Isn't it the forest where the son changed, isn't that the place ?
  • SAB
    dhi laptilə khoki mitʃju taŋpi ke tʃe re
    त्यसो भनेर उसले आँसु झारेको रहेछ।
    The tears rolled down saying this, it is known.
  • SAB
    dzuŋbəraŋ dhene mitʃju ʃjor
    भएर आँसु झार्‍यो।
    Having done this, the tears rolled down his eyes.
  • SAB
    aʃjtʃja bhomoko lu laŋg lu laŋlə tʃi re ɦenʈe
    आच्या, आईमाई चाहिँ गीत गाउँदा गाउँदै के भयो यस्तो ?
    Ouch ! The woman thought what happened while singing the songs ?
  • SAB
    lu nimpu tʃi du laptila
    एकदम मिठो गित के गाएर ।
    It happened as he sang the beautiful songs.
  • SAB
    ŋa bhidza semba kjo bi kjo lu re ŋa lu melaŋ
    म(मेरो) छोरा मन दुखको गित हो ।
    This is the song of a sad song.
  • SAB
    म गाउँदिन।
    I will not sing.
  • SAB
    enʈe enʈe lap dzhuuŋdilə ʈa bərkhilə ke du
    यस्तो यस्तो कुरा भएर पहाडको विचमा जन्मेछ।
    Having spoke like this, he was born in the middle of the hills.
  • SAB
    dhene adzi ra riu tsik ni thumpu tʃiklə du
    अनि दिदी एउटा बाख्राको बाछ्छा चाहिँ अग्लोमा छ।
    And he said, 'Sister! There is a baby goat on the top.'
  • SAB
    dhene khe tamko
    अनि तिम्रो कुरा
    And your matter (thing).
  • SAB
    dhene adzu ŋa kukur tseti atsi tholə dzhati pap o ja ja
    अनि दिदि म निहुरिन्छु, दिदी (म) माथि चढेर झार है। अँ अँ।
    Sister, I bow down. You climb on my back and make me get off.
  • SAB
    dhene kho ghukur tseti ra riuko mala pap
    अनि उ निहुरेर बाख्राको पाठा तल झार्‍यो।
    And then, she got the baby goat down by bowing down.
  • SAB
    loʃuŋ
    (उ) फर्क्यो।
    He returned.
  • SAB
    dhene nam ɦjaŋdi kjap
    अनि पानि बेसरी पर्‍यो।
    Then it rained heavily.
  • SAB
    dhene loʃuŋ
    अनि फर्क्यो।
    And he returned.
  • SAB
    khaŋpalə ʃuŋ
    घरमा गयो।
    He went home.
  • SAB
    ɦjaŋ ŋa ʈoko atʃi parmako mula
    फेरि भोलि पल्ट माहिलि दिदी सँगै
    He went with the second eldest sister the next day.
  • SAB
    atʃi pharmako ɦoŋdi enʈeraŋ lapti
    माहिली दिदिसँग यस्तै भनेर
    Saying the same thing with the second eldest sister,
  • SAB
    dhene ɦjaŋ ɦjaŋ
    फेरि अनि अनि
    And again,
  • SAB
    pɯn tsi lo ɦjaŋ te ɦjaŋ ʃik ɖu
    राजा (मालिक) अनि बस्यो अनि फेरि जुम्रा मार्‍यो।
    The king sat, and then he killed the lice of the second eldest sister.
  • SAB
    pɯm jokla ghjursako reti mani
    राजा नोकरमा परिवर्तन भएको, त्यो बन हैन र ?
    In his song he said isn't it the same jungle where the king changed
  • SAB
    jokpɯnlə ghjursa ɦəo reti mani
    नोकर राजा भएको त्यो बन हैन र ?
    Isn't it the forest where the servant became the king ?
  • SAB
    bhidza liu ʃorʃuŋ reti mani
    छोरा थकिक भयो (भएको) त्यहि पहाड हो, हैन र ?
    Isn't it the hill where the son was very tired ?
  • SAB
    bhidza ɦjoŋda tʃjoʃuŋ
    छोरा थकित भयो।
    The son was very tired.
  • SAB
    ɦau reti mane lapti lapə re lo
    त्यो जँगल पहाड हैन र भनेर भनेको थियो रे।
    He said isn't it the forest , he said it.
  • SAB
    ɦjaŋ mitʃju tʃa ʃjorpə re
    अनि अलिकति आँसु खस्यो (झर्‍यो)।
    His tears rolled down.
  • SAB
    adzujake atʃija
    दाईहरू, दिदीहरू।
    Brothers and sisters.
  • SAB
    bharma ju lomako ɦjaŋ
    माहिली दिदी चाहिँ युलोमा (युलोमा)को पात जस्तै।
    The second eldest sister is like the leaf of Yuloma.
  • SAB
    dhei ɲiʃjoko ʃerloma dzhũʃuŋ dhdandako juloma dʒhũʃuŋ
    अघिको पहिलो चाहिँ सुनौलो पात भयो, अहिलेको चाहिँ युलोको पात।
    The earlier one was had the golden leaf and the recent one had the
  • SAB
    laŋpəraŋ ɦjaŋ atʃi
    गाएर अनि दिदी
    The elder sister sang
  • SAB
    lu nembu du lolaŋ lapə re
    मिठो गित छ फेरि गित गाउ भन्यो।
    And said, 'You have a nice song. Sing it'.
  • SAB
    ɦa dha ŋa bhitʃa ʃempa kjopi kjo lu re
    अब म छोरा चित्त (मन) दुखेको गीत हो।
    This is the song of a son's poignant song.
  • SAB
    lu melaŋ
    गित गाउँदिन।
    He said, 'I don't sing'.
  • SAB
    ŋa lu laŋ meʃe jø
    मैले गित गाउन जान्दिन।
    I don't know to sing a song.
  • SAB
    ɦjaŋ dhene ɦjaŋ lo joŋ tʃhulə joŋ
    अनि फेरि अनि फर्केर आयो, यता आयो।
    And then after he returned, he came to this side.
  • SAB
    ɦaŋ ŋaʈoko ɦjaŋ atʃi ʃuŋʃjoko ɦjom ʃuŋ bəre
    अनि भोलिपल्ट फेरि सानो (कान्छी) दिदी चाहिँ सँगै गएछ।
    And then next day, he went with the youngest sister (daughter).
  • SAB
    atʃi tʃumʃjoko ɦjom ʃuŋti ka dhene
    कान्छि दिदीसँग गएर पो अनि
    Having gone with the youngest sister and then
  • SAB
    te maɲin
    बस्न मानेन।
    He didn't agree to sit.
  • SAB
    ɦjã ɦjã
    अनि अनि
    And then, and then
  • SAB
    ta ɦjaŋ kho ɦarken riko thuŋ
    अब अनि उ पारि बन देख्यो।
    He saw a forest across from him.
  • SAB
    ɦjaŋ ʃempa kjo ɦjaŋ ʃeŋpa kjo lu laŋdi
    अनि फेरि मन (चित्त) दुख्यो, अनि दुखको गित गाएर
    He was sad, and then having sung the sad song,
  • SAB
    dhene
    अनि
    and then,
  • SAB
    jokpɯnlə ʃjorʃa ɦoti riti mare
    नोकर राजा भएको उ पारी बन हैन र ?
    He said isn't it the forest where the servant became the king ?
  • SAB
    pɯnlə jokla ʃjorʃuŋ ɦoti riti mare
    नोकर राजा भएको उ पारी बन हैन र ?
    Isn't that the forest where the servant became the king ?
  • SAB
    bhitsa ljubu ʃorʃuŋ ʃorʃuŋ ɦəudi ridi mane
    छोराको शरिर सवै भयो (समर्पण भएको), उ पारी बन हैन।
    Isn't it the forest across there where the body of a son surrendered ?
  • SAB
    tʃilo bhitsa ɦwakta ʃorʃuŋ ɦouti riti mame
    के रे ? छोरा थकित (थाकेर केही गर्न नसक्ने) भयो त्यो पारि बन हैन ?
    What is ? Isn't it the forest across there where the son became tired
  • SAB
    atʃi ʃerlo mala ʃerki ʃertop jø do
    सुनौलो दिदीलाई सुनकै औंठी छ है।
    There is a golden ring for Sunaulo sister, you know.
  • SAB
    atʃi julo mala juki ʃorto jø do
    (माहिली) युलो दिदीलाई युकै औंठी छ है।
    The second eldest sister has the ring of Yul gem.
  • SAB
    atʃi dhuŋ lomala dhuŋki ʃorto jø do
    धुङ्लोमा (कान्छी)लाई धुङ्को औंठी छ है।
    The youngest daughter has the ring of Dhunglo (shell).
  • SAB
    dhorto mendu khoma naŋlə mutʃu jø
    जुर्ने अवसर नभएको (नभएर) झोला भित्र हालेको छैन।
    It has not been kept in the bag because there is no auspicious time
  • SAB
    dhjai ŋema hodi laptʃeko ɖhempa tse du
    अघि पहिले त्यो भन्नै भुलेछु।
    I forgot to tell it before.
  • SAB
    henʈe lapə re
    यस्तो भनेको थियो।
    It had happened like this before.
  • SAB
    ɦenʈe lapəraŋ dhene
    यस्तो भनेर अनि,
    Saying like this again,
  • SAB
    dha lu laŋdi lu ɦjaŋdi nempu dʒhuŋ lapti
    त्यस्तो मीठो गीत गाएर हामीलाई निकै खुसी लाग्यो भनेर
    Saying having sung the song like that, we found it very sweet,
  • SAB
    ŋa ʃempa kjobi kjo lu re lapti lapə re
    म(मेरो) साह्रै मन रोएर गाएको गीत हो भनेर भन्यो (भनेछ?)।
    He said, 'This is the song that touched my heart'.
  • SAB
    kho lu laŋbə taŋ bhomoko
    उसले गीत गाउँदा केटीले
    As he sang the song,
  • SAB
    ghjupu ghjupu khoma loŋ bə re
    छिटो छिटो झोला खोतली।
    she searched for it in the bag.
  • SAB
    dhene dhe khomako thoŋpa re
    अनि अनि त्यो झोलालाई देखेको थियो।
    Then he had seen that bag.
  • SAB
    dhene thoŋpa raŋ
    अनि झोला देखेर
    Then, having seen the bag,
  • SAB
  • SAB
    kho ghola ʃerki ralpa tʃokʈa
    उसको टाउकोमा सुनको डल्लो कपाल (थियो)।
    he had a ball of gold hair in his head.
  • SAB
    ʃerke ralpa tʃokʈa rukruk tʃe
    सुनको डल्लो कपाल जस्तो कपाल फैलाएको गर्‍यो।
    He spread the hair of gold.
  • SAB
    ʃer ʃer ŋul ju dzhuru muti tʃokʈa
    सुन सुन चाँदी मुगाको विचको (यु) मोति एउटै (थियो)।
    As for the gold, there was only one diamond in the middle of Muga.
  • SAB
    ɦwe tʃhip tʃhip thuŋ baraŋ
    प्रकास(ले) झलमल्ल देखेपछि
    Having seen it shining because of light,
  • SAB
    apake dhene latʃja tʃhjar ʃjabə re
    बाले अनि लाहाले टाँसीदियो।
    His father stuck it with sealing wax.
  • SAB
    dhene ʃjamlə ɲima nam manima ghjap
    त्यस पछि घाम पानि वेसरी पर्‍यो।
    Then, there was shing of sun and heavy raining.
  • SAB
    nam manibə ghjap bəraŋ dhene atʃi tsi lo
    पानि वेसरी परेर अनि दिदी के रे ?
    Having the heavy rain fell, then what is it?
  • SAB
    nam ɦjaŋdi ghjapəraŋ dhene dhene
    पानि वेसरी परेर अनि अनि
    Having the rain fell heavily, and then,
  • SAB
    bhomoko dhene kho ɦjul
    आइमाई अनि उसको गाउँ
    The woman and his village,
  • SAB
    bhidzako dhene
    छोरा चाहिँ अनि
    As for the son and then,
  • SAB
    gholə tshudʒhare nedi dhene
    टाउकोलाई पानि चुहेको भनेर अनि
    Having said that the water dripped from the hair, and then,
  • SAB
    bhidza nam kjapti bhidza bhaŋdi ɦjaŋdi bhidza bahaŋdi ɦjalasjo
    छोरा पानि वेसरी परेर छोरा भिजेको वेसरी छोरा (केटो) भिजेको माथि आउ।
    Having got wet, the son said, 'You come up'.
  • SAB
    ʃo lapdilə kho
    आज भनेर ऊ
    He said, 'Come'
  • SAB
    kho kho thempa lə khuŋ ja ʈhi thola
    उ चाहिँ (लाई) ढोकामा उनीहरू गद्दि माथि (बसे)।
    He in particular, they sat on the throne.
  • SAB
    ɦjalə ɦjala bhidza ɦjalə ʃo lapə re
    माथि माथि छोरा माथि आउ भन्यो।
    He said, 'You come up'.
  • SAB
    ɦjan ɦjartse hoŋ
    फेरि अलि माथि आयो।
    He came up.
  • SAB
    ɦjaŋ phelaŋ bhidza malə mate ɦjala ʃjo
    अनि फेरि छोरा तल नबस माथि आउ (भनेर भन्यो)।
    He again said,'Son, you don't sit below, come up.
  • SAB
    ɦjaŋ khe lompalə mate ɦjaləso
    अनि तिमी चिसोमा नबस, माथि आउ।
    Now you don't sit in the cold, come up.
  • SAB
    ɦjaŋ ɦjalə sjoj nei ʃjamako
    फेरी माथि आउ भनेर त्यसपछि
    Having said, 'You come up', then
  • SAB
    gho ladzjako tsa ʃuiti dhene sertaŋ mul tak thʏn
    टाउकोको लाहा अलि पग्लेर अनि सुन र चाँदी सवै निस्क्यो।
    Having melted the wax on his head, all the gold and silver came out.
  • SAB
    dhene dhene sjamla dhene dhene
    अनि अनि पछि अनि
    And, later then
  • SAB
    khoki aba amalə dhene lapəre
    उसले बा आमालाई अनि भन्यो।
    He said to his parents then.
  • SAB
    khoki dhene ʃerdu khoki lap kəre lula lu enʈe laŋ du
    उसले अनि सुन छ उसले भन्यो, गीतमा यस्तो गायो रे।
    He said, 'There is gold, he sang it in his song.'
  • SAB
    kho enʈe tseti dhukpu ɲuŋsul du dhene
    उ यस्तो गरेर दुख पाएको रहेछ, अनि
    He had suffered like this, and then
  • SAB
    ghjalpu ŋotoko kho tsikraŋ ɦinde
    साँचो (वास्तविक) राजा उही चाहिँ रहेछ।
    He was in fact the real king.
  • SAB
    dhene kho gholə te kho gholə
    अनि उसको टाउकोमा हेर उसको टाउकोमा
    Look at his head, on his head,
  • SAB
    ghanʈe du ŋedi ʃjamlə abako
    कस्तो छ भनेर पछि बाबु चाहिँ
  • SAB
    dhene te kja ləmu kho gholə ɦoetship
    अनि हेरे पछि उसको टाउकोमा चम्कियो।
    Having seen it, something)shone on its head.
  • SAB
    dhi bhidzadi ʃerni ʃerdu ɲulni ɲul du
    यो केटोलाई सुनमा सुन छ, चाँदीमा चाँदी छ।
    For this boy, there is both gold, and silver.
  • SAB
    ɦira moti ɦoe tship tship dʒhuŋ bəraŋ
    हिरा मोति चमक चमक भएर
    Having the diamond and pearl shining,
  • SAB
    dhene abako ɦi tsheti kholə ʈibəre
    अनि बाबुलाई विश्वास भएर उसलाई सोध्यो।
    The was father confident, he asked him.
  • SAB
    ʈi dhene dhene dhene
    सोध्यो अनि अनि अनि
    He asked, and then
  • SAB
    dhene ŋa ŋoto re
    अनि म साँच्चै राजा हुँ (भन्यो उसले)।
    And then I am really the king.
  • SAB
    dhene khuŋ ɲi ŋalə dhene phjalə da ghjap lap tu
    अनि उनीहरू दुईजनाले अनि फ्या (लोखर्के)लाई तिर हान भने।
    And both of them said to head towards the rabbit (Phya).
  • SAB
    ta ghjaptilə phjako ʃə naŋlə ʃuʃuŋ
    तिर हानेर फ्याको जमिन भित्र पसे।
    Having shot, they went into the land of Phya.
  • SAB
    ʃa naŋlə ʃubəraŋ khuŋ ɲini tʏn mukhu laptu
    जमिन भित्र पसेर उनी दुईजनाले निकाल्न सक्दैनन भने।
    They said they could not take it out having gone into the hollow
  • SAB
    ŋa tʏn ɖhokja khuŋ ɲiki ŋalə dhupa taŋdilə
    म निकाल्न जाँदा उनीहरू दुईजनाले मलाई धुवाँ छोडेर
    Having gone there to take it out, both of them,
  • SAB
    ŋa pe sidze taŋstse ʃjoʃuŋ
    म धन्दैले मर्न लाग्ने बनाए (उनीहरूले मलाई)।
    They nearly made me kill it.
  • SAB
    dzhuŋbəraŋ dhene ŋaki dhene
    भएर अनि मैले अनि
    Having become so, then
  • SAB
    khu ɲi dhene
    अनि उनीहरू दुई जना
    and then both of them,
  • SAB
    pompu kheraŋ tse ghjalpu kheraŋ tse
    नेतृत्व पनि तपाईँले लिनुस्, राजा पनि तपाईँ हुनुस्
    They said, 'you take the responsibility and also be the king'.
  • SAB
    ghoela kheraŋ kʏn ŋa tabu khiraŋ sʏn ŋeti lapti dhene
    लुगा पनि तपाईँहरूले लगाउनुस, मेरो घोडा पनि तपाईँहरूले चढनुस् भनेर
    You also wear the clothes, and you also ride my horse.
  • SAB
    ɦenʈe tseti ŋa lapko thuʃuŋ
    यस्तो भएर मैले यस्तो भन्नु पर्‍यो।
    I have to say this.
  • SAB
    dhene ɦone ɦala khuŋ ghjalbu tse ŋa jokpu tse
    अनि त्यहाँ बाट उनीहरू राजा भए, म नोकर भएँ।
    And then afterwards, they became the king, and I became the servant.
  • SAB
    dhene ghjalbulə sebəraŋ
    अनि राजालाई भनेर
    And then, saying this to the king,
  • SAB
    ɦone ɦala ghjalbuki phelaŋ
    त्यहाँ बाट राजाले फेरि
    after that the king again,
  • SAB
    dhene dhukpu taŋdi
    अनि दुख दिएर
    and then causing them suffering,
  • SAB
    ʃeme jokpu jokpulə raŋ ʃja
    अर्को नोकर नोकरमै राख्यो ।
    the next servant became the servant again.
  • SAB
    təi ʈaŋʈuk jokpu jokpulə ʃja
    अघि, गरिब केटा नोकरमै राख्यो।
    Before, the poor boy was kept as the servant.
  • SAB
    dhene kho ghjalburaŋ dʒhuŋbəre
    अनि उ राजा नै भयो।
    And then he became the king.
  • SAB
    ghjalburaŋ dʒhuŋ
    अनि राजा नै भयो।
    And he became the king.
  • SAB
    dhene tʃheme ɦjulla
    अनि अति नै गाउँमा
    And then in Chame village.
  • SAB
    lo japutsuŋ sem netse
    बालिनालि राम्रो भयो, मनले चिताए जस्तो,
    The crops grew well, it was as expected.
  • SAB
    dʏnto ɦjullə tsheme kipu dʒhuŋ
    बालिहरू गाउँमा अति खुस भए (सुख पाए)।
    The crops became good.
  • SAB
    ʃempa ŋetswe tʏda ɖup
    मनले चिताए जति काम बन्यो।
    Every work was like as they expected.
  • SAB
    ɦotseraŋ re
    यति नै हो।
    This is all.
  • SAB
    ŋa ɬakpa re
    म लाक्पा हुँ।
    I am Lhakpa.
 Collection Gyalsumdo Project
  Subject 
Time: 
2012
Executive Producer: 
Kristine Hildebrandt
Contributing Narrator: 
Lhakpa
Contributing Cameraperson: 
Shunfu Hu
Contributing Editor: 
Cassidy Jacobson
Publisher: 
Tibetan and Himalayan Library