Skip to main content Skip to search
12 Feb 2014
2 min 59 sec
Rating
0
No votes yet
Video Overview

A Gyalsumdo male from Chame village describes the positive impact that the construction of a mineral water factory has had on the region

Transcript search
0 of 0
  • TEK
    atʃo tʃhen ko
    दाई को शुभ नाम के हो ?
    What's your good name, brother?
  • DAM
    ŋa miŋ saŋdo lama
    मेरो नाम साङ्दो लामा (हो)।
    My name is Sangdo Lama.
  • DAM
  • TEK
    lo
    वर्ष ?
    How old are you?
  • DAM
    lo ɖhuktʃu raŋi
    वर्ष बैसठ्ठी।
    I am sixty two years old.
  • TEK
    ɦo ti tʃhu tʏnke kola
    यो पानि निकाल्नेमा
    Speaking of managing water,
  • TEK
    ghanʈe ghanʈe dʒhuŋ adzola tʃha jøʈo kəle ŋi ŋaki ghjapa
    कस्तो कस्तो भयो दाईलाई थाहा होला दुख चाहिँ त मैले गरें।
    How did you find it? It must have been difficult.
  • TEK
    adzoki rokram tʃheʃuŋ
    दाईले सहयोग गर्नु भयो।
    You helped us.
  • TEK
    ɦotikola tʃatʃi ghanʈe dʒhuŋʃuŋ
    त्यो विषयमा अलिकति कस्तो भयो ?
    Will you tell us how it happened ?
  • DAM
    ɦintʃeko dha dhi
    यो वास्तवमा
    Actually...
  • DAM
    tʃhulə tʃiki tʃaptʃhimpu dhu nena ni
    पानि कति महत्वपूर्ण छ भन्ने कुरा भन्ने हो भने
    Let me explain to you how important water is.
  • DAM
    tʃhu dhuru ɦjaŋdi ɦjokəe
    यहाँ पानि धेरै भएको (छ)।
    The water is much more important here.
  • DAM
    dhene ɦja ɦoraŋ dhuru luŋbalə tʃhu jøte jøte
    अनि हाम्रो यहाँ खोलामा पानि हुँदा हुँदै
    Although there is water flowing here in the streams...
  • DAM
    philone kher ɦoŋdi dhuru tʃoŋke
    बाहिरबाट ल्याएर यहाँ बेच्ने ।
    Water is sold by bringing it from outside.
  • DAM
    tʃebəraŋ dhi tʃa ɦjakpu min du
    त्यसो भएर यो चाहिँ त्यति राम्रो छैन।
    This is not practical.
  • DAM
    ʈãŋako tʃe tʃeti lolə philolə tʃaŋke
    पैसा चाहिँ किन वाहिर पठाउने ?
    Why send money to the outside,
  • DAM
    bhəru ɦoraŋ dhururaŋ tʃhu dʏntʃe dhorna neke tʃena
    हुनलाई हाम्रो यहीं पानि उत्पादन गर्न सके भन्ने भए
    if we can produce water right here?
  • DAM
    dhene kosis dʒheke dʒheke tʃilə
    अनि कोशिस गर्दा गर्दा
    While testing the water,
  • DAM
    dhene mala tʃhu katolə thuŋkeki tʃhuko mala kherti ʈes dʒheka lamu
    यहाँ देखि तल पनि कोतोमा पिउने गरेको पानि तल लगेर जाँच्दा खेरि
    it is taken and examined before the water is used for in drinking in
  • DAM
    mula philʈər tʃhe ʃinʃinpa
    तल फिल्टर गरिसकेको
    The filtered water is better.
  • DAM
    minərəl botəl tʃhu nena
    मिनरल बोतलको पानि भन्दा
    It is better than the mineral water in bottles.
  • DAM
    dhi ʈesʈ matʃeke tʃhuko
    यो जाँच नगरेको पानि पो
    This water is not examined.
  • DAM
    tʃi na ta tʃulo ghana
    के भने यो पानि दशौं गुना
    It is tested ten times.
  • DAM
    ɦenʈe ɦjakpu dʒhuŋkəre ɦina phelam
    यति राम्रो भएर पनि फेरि
    It is very good, but
  • DAM
    bidesija thuŋ ghokəe
    विदेशीले पनि पिउनु पर्‍यो।
    foreigners also drink it.
  • DAM
    dzhuŋbəraŋ ni ɦjaŋ kira
    भएर पनि अनि किरा
    Even if it is so, and then there are contaminants.
  • DAM
    mi mothuŋke bhu ra ʃe ghokəe
    आँखाले नदेख्ने किरा हरू मार्नु पर्ने।
    We should kill the contaminants which are not visible.
  • DAM
    dʒhuŋbəraŋ ɦodiki tʃetiraŋ misin kher ɦoŋke thuʃuŋ
    भएर त्यही भएर मेशिन ल्याउन पर्ने बाद्यता भयो।
    Therefore, it was compulsory to buy a machine.
  • DAM
    misin kher ɦoŋkəe tə ɦjoŋ bəre
    मेशिन ल्याउन त ल्यायौं।
    We bought a machine.
  • DAM
    phelam mesinko kher ɦjoŋkelə tʃja ʃiŋpu moʈər lam meʃuŋ
    फेरी मेशिन ल्याउनलाई पनि धेरै झन्झटिलो, मोटर बाटो छैन।
    It was not convenient to bring machine, there was no motor way.
  • DAM
    besisəhər thu moʈər lam jøʃuŋ
    बेशी शहरसम्म मोटर बाटो छ।
    There is a motor road upto Beshi sahar.
  • DAM
    ɦone ɦjalə moʈər lam meʃuŋ
    त्यहाँ देखि माथि मोटर बाटो छैन।
    There is no motor road from there.
  • DAM
    dhi mi ni kher ŋekelə ni əpthjaro tʃjalə kherkela ni
    यी मान्छेले बोक भन्नलाई त अप्ठ्यारो सामान बोक्नलाई पनि
    It is not convenient for these people to carry the goods.
  • DAM
    kale ghapu tʃjalə kherkelə ni maŋima ʈaŋa gho lapʃuŋ
    अप्ठ्यारो सामान बोक्नलाई त अति धेरै पैसा चाहियो भन्छन्।
    It costs much more money to carry inconvenient things.
  • DAM
    dhene tʃjala ɲjo sindi misin ɲjo sinti mela ni
    अनि सामान किनि सकेर मेशिन किनि सके पछि
    After having buying the machine...
  • DAM
    la ghatʃena teraŋ ghoʃuŋ
    ज्याला जति भने पनि तिर्नै पर्‍यो।
    we had to pay the wages despite its high cost.
  • DAM
    la terdilə lakherke terdilə ghatʃe khuku tertilə ɦalam medi lapʃuŋ
    ज्याला दिएर दिन सक्ने दिएर जति सक्दो दिएर करिव भन्ने हो भने
    After having paid the wages, having paid as much as can be paid,
  • DAM
    moʈər jøʃuŋ nena ɖrəm tʃikla ale toŋ ɲi menekela
    मोटर भएमा एउटा ड्रमको दुई हजार रूपैयाँ पनि नपर्ने
    A drum would cost less than one thousand when trucks are available.
  • DAM
    toŋ tʃhu tʃhu terdilə kher ɦoŋkko thuʃuŋ
    दश दश हजार दिएर ल्याउनु पर्‍यो ।
    We had to pay ten thousand for each one when it was carried by men.
  • DAM
    pe tʃhjasa ɦonte kale ghjapdilə
    उदाहरण यस्तो दुख पाएर
    For example, we had hardships like this.
  • DAM
    dhanta dhi tʃhuko də
    अनि यो पानि चाहिँ
    This water, in particular,
  • DAM
    dhuru ɦoŋke bidesija ta
    यहाँ आउने विदेशीहरू र
    is drunk by foreigners and
  • DAM
    dha pəretakəjə thuŋkera thuŋkeaŋ thuŋʃuŋ
    यहाँ पर्यटकहरू त पिउने नै भए।
    tourists here also drink the water.
  • DAM
    dhi tʃhuko dha men uddesjəkoni
    यो पानिको मूल उद्देश्य त
    The main purpose of this drinking water
  • DAM
    phelam mala səplai tʃhe ɖhona
    फेरि तल पूर्ति गरेमा
    is to supply to lower villages.
  • DAM
    dhanda petʃhjaʃa
    अहिले उदाहरण
    Now for example,
  • DAM
    keroŋ lamtʃhjolə
    धुन्चे (केरोङ्) को बाटोतिर
    on the road around Dhunche,
  • DAM
    hodi thʏntʃeki tʃhu tʃik du
    त्यहाँ धुन्चे भन्ने ठाउँमा एउटा पानि छ।
    in a village called Dhunche, there is a small place.
  • DAM
    dhanta phaib isʈar hoʈeltaŋ bideslə ɖhodu
    अहिले फाइभ स्तार होटलमा र विदेशतिर पूर्ति हुन्छ।
    Water from there is supplied to five star hotels and to foreign
  • DAM
    tʃhu dhi tʃokʈaraŋ re
    पानि यो पानि जस्तै हो।
    This is like water.
  • DAM
    nena dhi tʃhuko bhəbisjələ
    भने यो पानि पनि भविष्यमा
    In the future of this water
  • DAM
    phu namsjulə ghjalkhəp ghəru kəru taŋtʃeki kosis re
    भविष्यमा राज्यले कहाँ कहाँ कुन कुन देशमा पठाउने कोशिस हो।
    the country will attempt to export it to some foreign country.
  • DAM
    ɦjampulə abəsjəkta pəripurti dʒheke re
    काठमान्डुमा आवश्यकता परिपूर्ति गर्ने हो।
    We will supply it to Kathmandu.
  • DAM
    ɦjambulə ɲeʃuŋ ɲeŋani tʃhu ghatʃe ghoko tʏn du
    काठमान्डुमा भन्ने हो भने पानि जति पनि निकालेका (उत्पादन गरेका) छन्।
    If you look at Kathmandu, water is produced from many sources.
  • DAM
    dʏnkeni boriŋ tʃhu
    निकाल्न त बोरिङ् गरेको पानि (निकालेका छन्)।
    There is also water from bore wells.
  • DAM
    tʃemeki tʃhu re lapdilə botəl ɦjokəe tʃikraŋ manani
    चामेको पानि हो भनेर बोलतमा भएको बाहेक
    As for the water of Chame, other than the water in bottles,
  • DAM
    tʃhu tʃaŋma ghatʃe jø lapdi ɦjapu gjarenʈi tʃhjaŋ min du
    सफा पानि कस्तो सफा पानि छ भनेर राम्रो ग्यारेन्टी केही छैन।
    there is no guarentee of whether the water is very clean.
  • DAM
    dhene ɦoraŋ dhi tʃhu ko
    अनि हाम्रो यो पानि चाहिँ
    On the other hand, the water we have,
  • DAM
    ɦoraŋ mənaŋ dzillane dʏnke tʃhuko
    हाम्रो मनाङ् जिल्ला बाट निस्कने पानि चाहिँ
    the water which flows in Manang is clean.
  • DAM
    tʃinedi malə metʃaŋke
    के भनेर हामीले तल नपठाउने ?
    Why do we not to send it below?
  • DAM
    səplai tʃi tʃedi metʃeke
    के भनेर पूर्ति नगर्ने ?
    Why not to supply it?
  • DAM
    dhi tʃeʃuŋ ŋenani raŋla
    यो गरेमा आफूलाई पनि
    If we do this, it will be good for us.
  • DAM
    kəmai dʒhuŋkəe milə leka tʃorke
    कमाई हुने मान्छेहरूलाई काम मिल्ने (पाउने)।
    The people involved in it get jobs.
  • DAM
    ɦoraŋ dhuru ɦoraŋki ɦʏllə thʏnkeki
    हाम्रो यहाँ आफ्नै गाउँमा हाम्रो आफ्नै गाउँमा
    In our own village,
  • DAM
    srotlə ɦjarke ɖhokəe
    यहाँ श्रोतको पनि विकाश हुन्छ (हुने)
    the local resource is also used.
  • DAM
    ghanʈe dhu ɲetilə dhe dhi tʃhu ɦjaŋdi
    कस्तो छ भनेर यो पानि बेसरी
    Thinking about this water,
  • DAM
    ghe tʃhimpu tʃhik dhu ɲedilə nekeko
    महत्वपूर्ण छ भनेर भने
    how important it is.
  • DAM
    məhəsus tʃe tʃepa re
    महशुश गर्ने गरेका छौं।
    We have been realizing this.
  • DAM
    dhi dhanta da laktshjə te ɖhodze leoŋ
    यो अहिले चाहिँ लक्ष हेर्दै जाउँला।
    We will see its benefits.
 Collection Gyalsumdo Project
  Subject 
Time: 
2013
Contributing Project Director: 
Kristine Hildebrandt
Contributing Narrator: 
Sangdo Lama
Contributing Cameraperson: 
Shunfu Hu
Contributing Staff Volunteer: 
Ritar Lhakpa Lama
Contributing Editor: 
Tiffany Downing
Publisher: 
Tibetan and Himalayan Library